Hoofdstuk 9 van 12 · Serverbeheer

Opslag, netwerk en firewall

4 lesuren

GreenLeaf heeft extra opslag nodig voor bestanden en back-ups. Je leert schijven herkennen en koppelen, netwerkproblemen onderzoeken en de server met UFW beschermen.

Na dit hoofdstuk kun je

Schijven en partities betrouwbaar herkennen.
Een extra schijf indelen, formatteren en mounten.
Een bestandssysteem via UUID in /etc/fstab opnemen.
Netwerkconnectiviteit testen en UFW-regels instellen.

Disks, partities en mountpoints

Linux presenteert opslag als devices zoals /dev/sda, /dev/sdb of /dev/nvme0n1. Welke naam een schijf krijgt, hangt af van de hardware en de volgorde van detectie. Controleer dit altijd: schijfnamen zijn geen betrouwbare identiteit.

Met een partitie deel je een schijf logisch in. Met een filesystem zoals ext4 maak je de partitie geschikt voor bestandsopslag. Een mountpoint is de map waarmee de inhoud bereikbaar wordt.

Toon de schijven en hun typen

lsblk -o NAME,SIZE,FSTYPE,MOUNTPOINTS,MODEL

Toon bestaande bestandssystemen en UUID’s

sudo blkid

Tweede virtuele schijf voorbereiden

Voeg in je hypervisor een extra lege virtuele schijf van 150 GB toe. Het oorspronkelijke materiaal bevat verschillende getallen voor de partities; dit leerpad gebruikt consequent 100 GB voor /data en de resterende circa 50 GB voor /back.

Sluit de VM gecontroleerd af.
Voeg een lege virtuele 150 GB-schijf toe en start de VM opnieuw op.
Controleer met lsblk welke schijf nieuw is. In dit voorbeeld is dat /dev/sdb, maar op jouw systeem kan de naam anders zijn.
Maak met fdisk een GPT-partitietabel en twee partities: circa 100 GB en circa 50 GB. Gebruik eerst p om te bekijken wat je gaat opslaan en bevestig pas met w als het klopt.

Bekijk de nieuwe schijf

lsblk -o NAME,SIZE,FSTYPE,MOUNTPOINTS

Start partitionering van uitsluitend de lege extra schijf

sudo fdisk /dev/sdb

Controleer de partities na partitionering

lsblk -f

Formatteren en mounten

Maak vervolgens ext4-bestandssystemen en de twee mountpoints. Een lege map met de naam /back is nog geen tweede fysieke schijf: pas na mounten worden gegevens op het extra opslagapparaat opgeslagen.

Formatteer ALLEEN de nieuwe partities

sudo mkfs.ext4 /dev/sdb1
sudo mkfs.ext4 /dev/sdb2

Maak de mountpoints

sudo mkdir -p /data /back

Test de mounts tijdelijk

sudo mount /dev/sdb1 /data
sudo mount /dev/sdb2 /back

Controleer waar opslag is aangekoppeld

findmnt /data
findmnt /back
df -h

Permanent mounten met fstab

De schijfnaam /dev/sdb kan veranderen na het toevoegen van hardware. Gebruik daarom de unieke UUID van iedere partitie in /etc/fstab.

Maak eerst een reservekopie, gebruik de UUID’s die jouw systeem toont en test de configuratie vóór je herstart.

Maak een reservekopie en vind UUID’s

sudo cp /etc/fstab /etc/fstab.bak
sudo blkid /dev/sdb1 /dev/sdb2

Open fstab

sudo nano /etc/fstab

Voorbeeldregels; vervang door je eigen UUID’s

UUID=JOUW-UUID-1 /data ext4 defaults,nofail 0 2
UUID=JOUW-UUID-2 /back ext4 defaults,nofail 0 2

Controleer fstab-inhoud en mounts

sudo findmnt --verify
sudo mount -a
findmnt /data /back

Netwerkconfiguratie en testen

Met ip controleer je adressen en routes. Ubuntu Server gebruikt vaak Netplan om de netwerkconfiguratie vast te leggen. Wijzig een netwerkconfiguratie bij voorkeur via de hypervisorconsole; een verkeerd adres kan je SSH-sessie verbreken.

Netwerkadressen en default route

ip -brief address
ip route

Controleer verbindingen

ping -c 4 1.1.1.1
getent hosts ubuntu.com

Bekijk de aanwezige Netplan-configuratie

ls -l /etc/netplan/

Bescherming met UFW

UFW staat voor Uncomplicated Firewall. Het beheert toegestane netwerkverbindingen. Laat SSH eerst toe, anders kun je jezelf buitensluiten wanneer je de firewall activeert.

Installeer UFW en sta eerst SSH toe

sudo apt install ufw
sudo ufw allow OpenSSH

Schakel de firewall in

sudo ufw enable

Controleer firewallregels

sudo ufw status verbose

Sta een toekomstige webserver toe

sudo ufw allow 80/tcp
sudo ufw allow 443/tcp

Praktijkopdracht

Voorzie GreenLeaf van opslag en een firewall

Voer alle opslagstappen uitsluitend uit op je extra lege virtuele schijf.

Maak een VM-snapshot, voeg 150 GB opslag toe en controleer de device-naam.
Maak partities voor /data en /back en formatteer deze met ext4.
Mount beide partities en leg de UUID’s vast in /etc/fstab.
Test findmnt, df -h, DNS en je netwerkroute.
Configureer UFW met een regel voor SSH en leg de actieve status vast.

Bewijs voor je logboek: Resultaten van lsblk -f, findmnt, df -h en sudo ufw status verbose.

Controleer je kennis

Wat is het verschil tussen een device, partitie, filesystem en mountpoint?
Waarom gebruik je UUID’s in fstab?
Welke twee netwerkcontroles onderscheid je bij een DNS-storing?
Waarom moet SSH vóór UFW inschakelen worden toegestaan?

Begrippen

ext4: Veelgebruikt Linux-bestandssysteem.
fstab: Configuratie voor automatisch mounten.
UUID: Unieke identificatie van een filesystem.
UFW: Firewallbeheer voor Ubuntu.
Netplan: Configuratiesysteem voor netwerkinterfaces op Ubuntu.

Hoofdstuk afgerond?

Voer eerst de praktijkopdracht uit en sla je bewijs op in je eigen logboek.